Đây là bài viết của anh Trung Nghĩa, mình nghĩ đây là một bài viết hay nên gửi lên cho mọi người cùng tham khảo.


Du lịch Việt Nam 2003: Cơ hội và thử thách.


2,6 triệu khách đã đến Việt Nam du lịch trong năm 2002 (tăng 13% so với 2001). Ước tính ngành du lịch có thể đạt mức tăng trưởng đóng góp cho xã hội lên đến 30%/năm. Mùa du lịch cuối năm 2002, lượng khách đến VN tăng vọt bất ngờ. Cùng thời gian này, một công ty tư vấn uy tín quốc tế ở Hồng Kông đánh giá “VN là thiên đường du lịch khu vực châu Á-Thái Bình Dương”. Những con số và sự kiện mang lại những niềm vui đầy phấn khởi cho cả nước chứ không chỉ riêng cho những người làm du lịch.

Từ niềm vui đang tới
Sau khẩu hiệu chính thức của du lịch Việt Nam (VN) là: “VN – điểm đến của thiên niên kỷ mới”, Tổng cục du lịch VN đã đề ra thêm những khẩu hiệu khác như “VN – điểm đến an toàn và thân thiện”, “VN là điểm đến an toàn nhất khu vực châu Á – Thái Bình Dương” cho phù hợp tình hình mới khi VN được bình chọn là điểm đến an toàn nhất khu vực châu Á – Thái Bình Dương và hy vọng sẽ thu hút khách nhiều hơn trong năm 2003 so với mặt bằng chung của các nước bạn trong khu vực (có nước bị ảnh hưởng nặng từ khủng bố như Indonexia).

Niềm vui của ngành du lịch VN đến từ những nhận xét rất khả quan từ nhiều tổ chức, truyền thông quốc tế lẫn thực tế lượng khách vào VN gia tăng đáng kể trong hai tháng cuối năm 2002 kéo sang đầu năm 2003. Sở Du lịch Hà Nội thống kê có 900.000 lượt khách đến thủ đô trong năm 2002, ở TP.HCM con số khách đến là 1,4 triệu khách (tăng 17%). Công suất các khách sạn (KS) lớn đều đạt 80% trở lên. Cá biệt những KS lớn tại TP.HCM như Rex, Riverside, Majestic, Equatorial trong thời gian cao điểm có công suất phòng lên đến trên 90%, thậm chí 100%. Ở Hà Nội, các KS Sofitel, Hilton… đạt trung bình 60% nhưng cuối năm thì công suất phòng lên đến 90%. Năm 2003 với sự kiện thể thao lớn nhất Đông Nam Á SEA Games diễn ra vào tháng 12, chắc chắn du khách sẽ đến Hà Nội và TP.HCM nhiều hơn (khoảng 8000 quan chức, vận động viên, nhà báo… ở các nước sẽ đến VN tham dự giải).Thậm chí ngay từ đầu năm, lượng phòng đặt chỗ trước tại Hà Nội vào thời điểm SEA Games đã đạt 60%.

Lượng khách vào VN đông và tăng nhiều nhất đến từ Nhật (thị trường trọng điểm mới) và Tây Aâu (thị trường truyền thống). Đại sứ quán Nhật tại VN khẳng định “đã và đang có một hiện tượng yêu thích VN ở Nhật”. Trong lần trò chuyện với người viết tại TP.HCM vào cuối năm 2002, ông Masakatsu Kato, giám đốc công ty tư vấn hợp tác đầu tư Nhật-Việt Dahrma có trụ sở tại Tokyo, người đã sang VN 16 lần để giao dịch cho biết: “Làn sóng du khách Nhật đến VN xuất phát từ rất nhiều người Nhật muốn sang hợp tác làm ăn, du lịch, mua sắm. Giới trẻ cũng rủ nhau đến VN nghỉ mát, mua hàng thủ công mỹ nghệ, vải thổ cẩm, túi xách… do giá rẻ và chất lượng mặt hàng đẹp”. Theo Tổng cục phó Tổng cục du lịch VN Phạm Từ, lượng khách Nhật vào VN sẽ tiếp tục tăng 40% vào năm 2003.

Nhìn chung, du lịch VN đang đứng trước cơ hội vàng để thăng tiến và khẳng định hình ảnh quốc gia đối với bè bạn quốc tế gần xa.


Đến những âu lo

Không âu lo sao được khi chính đà khả quan của tình hình mới lại bộc lộ những yếu điểm của du lịch trong nước. Khách đến ít thì eo sèo mà khách vào VN đông cũng gây “ép-phê” ngược bất ngờ! Vì sao? “Trong thời gian qua quả là chúng ta không lường hết được diễn biến bất thường, đột ngột của tình hình khách gia tăng!” - Tổng cục phó Tổng cục du lịch VN Phạm Từ thừa nhận. Cho nên thời điểm cuối năm 2002 đầu 2003, tình trạng thiếu phòng tiêu chuẩn cao (3-5 sao) phục vụ lượng khách vào VN tăng vọt trở nên… nghiêm trọng! Nhiều công ty lữ hành than trời : “Làm du lịch không gì đau xót bằng khách đến mà mình phải từ chối chỉ vì… không có phòng!”. Thống kê của Tổng cục du lịch VN cho thấy toàn VN chỉ có 500 KS được xếp loại sao đủ tiêu chuẩn đón khách quốc tế. Lượng phòng đạt tiêu chuẩn 3-5 sao chỉ chiếm 15% trong tổng số hơn 70.000 phòng khách sạn (phòng từ 2 sao trở xuống hay KS mini thì du khách chê quá tệ!).

Tại các cuộc họp bàn biện pháp phát triển ngành du lịch trong bối cảnh du khách đến VN tăng, hàng loạt điểm yếu kém tồn đọng bấy lâu của nền du lịch trong nước cũng được nêu lên: tuyến du lịch, điểm tham quan còn nghèo nàn, không có nhiều hệ thống trung tâm mua sắm chất lượng cao cho du khách (chỉ Diamond Plaza ở TP.HCM hay Tràng Tiền Plaza ở Hà Nội thì quá ít!) dẫn đến tỷ lệ chi tiêu lẫn số ngày lưu lại ở VN của du khách không cao. Số khách du lịch trở lại VN lần hai, lần ba cũng rất thấp. Các tour du lịch lịch sử - văn hóa thì thiếu đầu tư tái tạo mới hay có trách nhiệm bảo quản các di tích lịch sử. Các tour du lịch sinh thái thì kém hấp dẫn dần và không chú trọng môi sinh. Du khách đến VN phần lớn chỉ được thưởng thức tour ban ngày, còn ban đêm, như một chuyến du ngoạn trên sông Sài Gòn từ chiều tối chẳn hạn, lại ít được khai thác. Lực lượng hướng dẫn viên du lịch còn ít và thiếu người đạt trình độ chuyên môn nghiệp vụ đẳng cấp quốc tế cũng là điều cần khắc phục.

Cuối năm 2002, bà Võ Thị Thắng, Tổng cục trưởng Tổng cục Du lịch VN trong buổi làm việc với TP.HCM nhận định chung rằng “Nhiều địa phương chưa đảm bảo trật tự an toàn cho du khách. Nạn giựt giọc, móc túi, xin ăn vẫn diễn ra”. Nạn phiền nhiễu du khách, “chặt chém” khi làm dịch vụ nằm trong số những lời than phiền nhiều nhất của du khách đến VN!

Những tổ chức lữ hành quốc tế có tour đến VN cũng góp ý kiến xác thực: VN rất thiếu những chiến lược quảng bá và ấn phẩm quảùng cáo du lịch rộng khắp thế giới. Trong một lần đến Kuala Lumpur (Malaysia) và Singapore, người viết thấy ở rất nhiều nơi, từ phòng tiếp tân khách sạn cho đến các điểm tham quan đều có rất nhiều các loại tờ bướm phát không giới thiệu mọi địa điểm tham quan lý tưởng cho du khách. Và, VN ta cũng chưa lập nhiều Tổ chức xúc tiến du lịch ở các nước. Tương tự như Tổ chức xúc tiến thương mại, Tổ chức xúc tiến du lịch có vai trò quan trọng trong việc giới thiệu hình ảnh, môi trường VN, những tiềm năng và thế mạnh của du lịch VN, thúc đẩy hợp tác quốc tế trong lĩnh vực du lịch, cung cấp thông tin cần thiết cho các hãng lữ hành nước ngoài đưa tour VN vào lịch trình của họ.


Để du lịch VN cất cánh

Qua những hân hoan ban đầu, bình tĩnh lại chúng ta sẽ thấy rằng con số một năm đón trên 2 triệu khách du lịch là không nhiều so với các nước quanh vùng, vẫn còn thua khá xa các nước như Malaysia, Thái Lan hay Singapore. Như vậy ngành du lịch VN vẫn còn những cột mốc phải vượt qua ở phía trước.
Du lịch VN cần một chiến lược lâu dài để phát triển chứ không chỉ kinh doanh theo kiểu “ăn xổi” một sớm một chiều. Ngành du lịch dịch vụ của chúng ta hiện thiếu một sự chuẩn bị mang tính nền tảng, “đón lõng” trước cơ hội để khi nó đến là chớp lấy “làm bàn”, tránh để xảy ra tình trạng trớ trêu “thiếu phòng đón khách” như cuối năm 2002.

Nền tảng cho du lịch chính là một cơ chế chuyên nghiệp và đồng bộ trong du lịch. Trước mắt, VN cần nâng chất lượng cơ sở hạng tầng. Nhiều hãng du lịch ở TP.HCM đã đề nghị TP gấp rút hỗ trợ nâng cấp các KS 3 sao, thúc đẩy các dự án xây dựng KS vốn ì ạch thời gian qua để giải quyết tình trạng thiếu phòng phục vụ du khách. Khâu giao thông đi lại cho khách cũng quan trọng không kém. Hãng Vietnam Airlines năm qua tăng trưởng 18%, đội bay mở rộng nâng tổng số máy bay Boeing 767 lên 9 chiếc, đón vị khách thứ 4 triệu, đổi biểu tượng mới bông sen vàng để khẳng định hình ảnh… Song, vẫn còn đó những lời phàn nàn cần khắc phục về tình trạng lộn xộn ở sân bay (nhất là ở Tân Sơn Nhất), trễ giờ bay, nạn ưu tiên độc quyền giành đón khách… Hệ thống xe buýt chở khách của các hãng du lịch VN cũng chưa đạt chất lượng Thật trớ trêu khi một hãng du lịch lớn ở TP.HCM như Saigontourist mà lại chỉ có… hai chiếc xe chở khách đảm bảo tiêu chuẩn cao! Nguyên nhân là Nhà nước chưa có chính sách giảm thuế đặc biệt cho xe buýt du lịch nên giá thành cao, các hãng không đầu tư nổi. Việc lập lại trật tự môi trường du lịch cũng cần thiết không kém. Võ Thị Thắng, Tổng cục trưởng Tổng cục Du lịch VN đề nghị các địa phương cần thành lập cơ chế, đội ngũ “cảnh sát du lịch” để quản lý trật tự, đảm bảo an ninh cho du khách.

Trên bình diện rộng, ngành du lịch VN phải năng động hơn nữa trong việc quảng bá hình ảnh VN ở quốc tế. Từ việc quảng cáo trên các phương tiện truyền thông (ta đã quảng cáo trên CNN và TV5), tham gia các hội chợ, triễn lãm quốc tế về du lịch, xây dựng nhiều website thông tin du lịch VN… đến việc đào tạo, cử người đi học ở nước ngoài những kỹ năng và kinh nghiệm điều hành, tổ chức du lịch cũng cần được đầu tư gấp rút ngay từ bây giờ.

VN ta đã có “con đường di sản” trải dài từ Bắc-Trung-Nam, với những viên ngọc quý được UNESCO công nhận Huế, Hạ Long, cùng biết bao danh lam thắng cảnh khác như Sapa, Quảng Bình, Đà Lạt, Mỹ Sơn, bờ biển Đà Nẵng, Nha Trang, Vũng Tàu… cùng hai tâm điểm Hà Nội, TP.HCM. Chúng ta phải gìn giữ “con đường di sản” này thật tốt song song với hoạt động khai thác. Làm du lịch là một quá trình tiếp nối lịch sử, liền lạc quá khứ và tương lai. Việc bảo tồn cũng quan trọng không kém gì thừa hưởng những di sản của cha ông. Để, những thế hệ sau tiếp tục giới thiệu những di sản đó với bè bạn quốc tế.

Chính phủ đã thông qua “Chiến lược phát triển du lịch” trong vòng 10 năm tới. Cụ thể vào năm 2005 VN đề chỉ tiêu thu hút 3,5 triệu lượt khách và vào năm 2010 thu hút 15-16 triệu lượt khách. Cuối năm 2002, tại Diễn đàn châu Á ở Trung Quốc, phó thủ tướng Vũ Khoan cho bè bạn biết “VN sẵn sàng thắt chặt sự hợp tác du lịch giữa các nước châu Á”. Sự hợp tác này không chỉ ở việc kết nối các tour du lịch mà còn ở tầm vĩ mô với sự trao đổi kinh nghiệm cơ chế chính sách du lịch, thông tin, đào tạo nhân lực…

Du lịch VN sẽ nắm bắt cơ hội vàng để cất cánh trong năm 2003? Đó không chỉ là mong mỏi và trách nhiệm của những người làm du lịch mà còn là sự hợp sức của cả nước, từ chính phủ đến người dân để mang lại một bộ mặt quốc gia đẹp, an toàn, thân thiện và hiếu khách như truyền thống VN ta xưa nay.

Xuân 2003
TRUNG NGHĨA